Station Baarle - altijd maar weer

2009 samengevat in FB-status

Sun, 27 Dec 2009 16:20:28 +0100

De Gentse Weerkring nodigt uit

Thu, 26 Nov 2009 17:28:49 +0100

Zaterdag 12 december 2009 om 20 uur

In de Volkssterrenwacht Armand Pien, Universiteit Gent, Gezusters Lovelingstraat, Gent

Eindejaarsbijeenkomst van de Gentse Weerkring

Programma:

20 uur: welkomstwoord door Joachim Castelain, secretaris van de Gentse Weerkring

20.05 uur: actuele weerbriefing door Gert Coone, marien meteoroloog (KMI-OMS)

20.20 uur: "Met de wind in de zeilen": voordracht door marien meteoroloog Fritz Buyl, die met succes wedstrijdzeilers bijstaat in hun race rond de wereld. Zo leidde hij de bekende Belgische zeiler Michel Kleinjans dit jaar nog naar de overwinning in de Portimão Global Ocean Race. Hij staat ook in voor de weersverwachtingen van het zeilschip Clipper Stad Amsterdam, momenteel te zien als de Beagle op Canvas en VPRO.

21.00 uur: pauze met gelegenheid tot het nuttigen van een drankje

21.30 uur: 3D-winterbeelden van de vorstperiode december 2008-januari 2009 door Luk De Rop. Bij de kenners zijn de driedimentionele weerfoto's van Luk De Rop uit Sinaai een begrip. De Volkssterrenwacht Armand Pien beschikt over de meest gesofisticeerde apparatuur om deze spectaculaire foto's optimaal tot hun recht te laten komen.

De toegang is zoals altijd gratis.

De Gentse Weerkring dankt de Volkssterrenwacht Armand Pien voor de bereidwillige medewerking.

Wij hopen jullie talrijk te mogen verwelkomen!

Waar wachten we nog op?

Thu, 12 Nov 2009 21:50:13 +0100

De etnoloog

Tue, 03 Nov 2009 22:09:07 +0100

Kleine gedachte bij het heengaan van de 100-jarige etnoloog Claude Lévi-Strauss:

De etnoloog

Heel erg erudiet
bestudeert de etnoloog
de mens en zijn gedrag als kuddedier.

verwart u hem echter niet
met zijn collega entomoloog:
het scheelt toch al snel een poot of vier.

Mag ik u eddy voorstellen?

Mon, 02 Nov 2009 15:29:23 +0100

Op de waterdamp-satellietbeelden van vandaag (Meteosat SEVIRI) is een pracht van een "eddy" te zien. Dat is die mooie krul, bijna een slakkenhuis zelfs, die zichtbaar is tussen Schotland en Scandinavië.

Een waterdampbeeld is vrijwel nooit te zien in de weerberichten in de media, waar vooral visuele en infrarode beelden opduiken. Een meteoroloog kan er nochtans waardevolle informatie uit halen. Op de waterdampbeelden staat wit voor vochtige en zwart voor droge lucht.

Een eddy ontstaat in een zogenaamde "dark stripe": een band met droge stratosferische lucht die doordringt tot in de bovenste lagen van de troposfeer, meestal in de omgeving van een koufront. In zo'n dark stripe bevindt zich vaak een maximum van positieve vorticiteit. In de omgeving van dit maximum begint de luchtstroom cyclonaal te roteren. Dat heeft tot gevolg dat vochtige ("witte") lucht uit de omgeving in de droge ("zwarte") dark stripe wordt gezogen, waardoor na een tijdje een mooie zwart-witte spiraal ontstaat. Zo mooi als vandaag, zijn ze zelden te zien op satellietbeelden.

(Meteosat SEVIRI 20091102 1200 UTC, 5.35 - 7.15 µm Water Vapour)

IJsverwachting is terug

Thu, 29 Oct 2009 21:43:12 +0100

Toegegeven: ik heb er eventjes aan gedacht om er de brui aan te geven, aan mijn IJsverwachting. Er kruipt immers veel tijd in om deze verwachtingen actueel te houden. Maar met de winter die stilaan weer nadert, begint die ijsmicrobe toch weer onbedaarlijk te kriebelen. De IJsverwachting is dus terug, in een licht aangepaste vorm. Neem er gerust eens een kijkje.

Splitfronten, open cellen en berggolfjes

Sat, 03 Oct 2009 16:53:03 +0200

Op de regionale SatRep-foto van vandaag zijn enkele interessante dingen te zien. SatRep staat voor Satellite Report: een satellietfoto waarop de (KNMI-)meteoroloog van dienst enkele belangrijke of opmerkelijke meteorologische fenomenen aanduidt en soms ook kort bespreekt.

Op de SatRep van deze ochtend zien we een koufront met een duidelijk split-front karakter. Dat betekent dat de scheiding tussen de warme en de koude luchtmassa aan de grond niet samenvalt met de scheiding van de beide luchtmassa's op grotere hoogte. Vaak valt er meer neerslag uit het hoogtefront dan uit het eigenlijke koufront. Kenmerkend voor het koufront aan de grond is de vaak scherpe afbakening van de bewolking: na doortocht van het grondfront klaart het onmiddellijk uit.

Achter het koufront zien we de typische Open Cel Convectie (OCC) in de polaire lucht. Een aantal van die convectieve cellen kunnen uitgroeien tot pittige buien. Ten noordoosten van Schotland hebben een aantal buien zich al gegroepeerd tot een komma.

Boven Schotland zien we een mooi verschijnsel. De wind waait daar uit het noordwesten. Aan de loefzijde van de Highlands zien we dat er wolkenpakketten ontstaan ten gevolge van "stuw": de lucht wordt gedwongen om te stijgen langs de berghellingen en koelt af. Het aanwezige vocht condenseert en vormt wolken. Aan de lijzijde van de Highlands zien we net het omgekeerde, namelijk een fohn-effect: de lucht daalt weer, warmt daarbij op en de bewolking verdwijnt als sneeuw voor de zon.

Bijzonder opvallend ten slotte zijn de "mountain waves" (berggolven) boven Ierland en Wales. De wind waait daar uit het westen, loodrecht op een aantal heuvelrugjes. Daardoor onstaat er benedenwinds turbulentie: de lucht maakt een golvende beweging, veroorzaakt door de heuvelrug. In de golftoppen wordt de lucht opgetild, koelt hij af en ontstaat er bewolking. In de golfdalen lost de bewolking weer op. Daardoor ontstaan een aantal evenwijdig lopende, langgerekte opklaringsgebieden in de bewolking. Wie de bewegende satellietbeelden heeft gezien, merkte dat deze opklaringsgebieden niet meetrokken met de stroming, maar ter plaatse bleven liggen, wat een bijzonder merkwaardig beeld opleverde.

Bron foto: www.knmi.nl

Op het radarbeeld van enkele uren later is het split front-karakter van het koufront ook duidelijk te zien. Het hoogtefront ligt boven het noorden van Nederland, terwijl het eigenlijke koufront nog boven de Noordzee ligt. In dit geval is het grondfront op zee wel actiever dan het hoogtefront boven land.

Tot slot een figuur die het ontstaan van de "ter plaatse trappelende" bewolking en opklaringsgebieden door mountain waves mooi illustreert (klik hier voor de bron):

Gras bijt in het stof

Sat, 26 Sep 2009 21:19:23 +0200

Gert Coone heeft deze namiddag nog eens de strijd aangebonden met zijn gras en heeft als groot triomfator het slagveld verlaten.

De woordvoerder van Gras, de heer Chlorofiel Spriet, laakte achteraf de stijl van Coone, die hij omschreef als: "erg individualistisch, waarbij hij zijn absoluut gebrek aan techniek compenseert door fysiek, zeg maar brutaal spel. Wij van Gras moeten het meer hebben van ons collectief. Ik heb het gevoel dat er in onze groep nog veel groeipotentieel zit, zelfs nog dit seizoen. We zullen het Coone bij een volgende confrontatie heel wat lastiger maken."

Spriet wees er voorts op dat zijn ploeg door de droogte van de voorbije weken met een serieuze handicap aan de start kwam: " We stonden daardoor een beetje slap op onze wortels. Toen Coone daarna met zijn vlijmscherpe maaibeweging op de proppen kwam, aangedreven door loodvrije benzine, raakten wij vrij snel onthoofd. Maar geef ons wat meer neerslag, en we geven nauwelijks een krimp. Dan wil ik nog wel eens zien of Coone ons zo snel kort krijgt."

Volgens Coone was dit de typische reactie van een slechte verliezer. "De verdediging van Gras speelde het ook smerig, en riep de hulp in van venijnige wespen en kiezige kruisspinnen. Daarbij, de stijl doet er niet toe. De overwinning is binnen. Dat is het enige wat telt."

Stad Amsterdam in kielzog van Beagle

Tue, 01 Sep 2009 10:07:13 +0200

Vandaag begint de clipper Stad Amsterdam vanuit Plymouth aan een wereldreis, in het kielzog van haar beroemde voorganger Beagle, het zeilschip waarmee Charles Darwin zijn legendarisch geworden reis maakte. De Stad Amsterdam doet de hele trip opnieuw, met aan boord een hele rist wetenschappers en vooral ook media-mensen. De hele reis komt elke week op TV, op zondagavond op Nederland 2 (VPRO) en op woensdagavond op Canvas. De eerste uitzendingen zijn op zondag 13 september om 21.20 uur en op woensdag 16 september.

De "routering" (meteorologische begeleiding) van de Stad Amsterdam gebeurt door mijn twee OMS-collega's Marc en Fritz. Zij zullen het op weerkundig gebied gunstigste en veiligste traject voor de driemaster uitstippelen en moeten er dus voor zorgen dat schip en bemanning veilig op elke bestemming aankomen. Ze hebben zondag in ons meteopark in Oostende een hilarisch filmpje opgenomen dat binnenkort te zien zal zijn op de website van de Beagle-reis.

Overigens is de trip van de Stad Amsterdam vorige vrijdag al begonnen. Toen is de driemaster vertrokken vanuit de haven van Oostende naar Plymouth. We hebben toen vanuit het OMS druk overleg gepleegd met het Beagle-team. Er stond immers een harde tot stormachtige westzuidwestenwind op zee, met golven tot 3 meter hoog. Uiteindelijk is besloten om de Stad Amsterdam toch te laten vertrekken, omdat de omstandigheden geleidelijk aan iets beter zouden worden. De passagiers hadden even voordien nog genoten van heerlijke hapjes tijdens een receptie vlak voor het vertrek. Ik was er niet bij, maar ik neem aan dat even later menig Noordzee-vis en -meeuw in de omgeving van het zeilende schip mee heeft kunnen genieten van het half verteerde lekkers...

Foto: de clipper Stad Amsterdam (in de rol van de "Beagle") vrijdag bij het verlaten van de haven van Oostende bij windkracht 7. (bron: http://beagle.vpro.nl/)

Bill richting Europa

Sun, 23 Aug 2009 14:42:04 +0200

Een kleine update in verband met orkaan Bill. Het Europese weermodel van ECMWF had (naar gewoonte) de situatie zoals te zien in de bijdrage hieronder goed opgepikt. Bill is nu een orkaan van de laagste categorie (1) en ligt voor de kust van Nova Scotia. In de loop van de dag verliest hij zijn status van orkaan en wordt opnieuw een storm: nog eventjes "tropical", maar al vrij snel "extra-tropical". Dat betekent dat Bill stilaan de kenmerken van een gewoon lagedrukgebied begint te vertonen, ondere andere met de ontwikkeling van een kou- en een warmfront. Dat betekent ook dat hij een "ex" voor zijn naam krijgt en vanaf morgen op de weerkaarten zal worden aangeduid met ex-Bill.

(Ex-)Bill zet de volgende dagen koers naar het oosten, ligt dinsdag halfweg de Atlantische Oceaan, ongeveer op onze hoogte (50° NB) en komt woensdag aan boven Ierland. Vervolgens buigt ex-Bill af naar het noordoosten, om via Schotland en de Noordzee naar de Noorse kust te trekken. Daar zal de depressie eind volgende week volledig opvullen en van de weerkaarten verdwijnen. Het einde van de eerste Atlantische orkaan van het seizoen.

(Bron illustratie: National Hurricane Center)

Orkaan Bill bijt de spits af

Sun, 16 Aug 2009 14:14:23 +0200

Hoewel orkaan Bill officieel nog geboren moet worden, duikt hij op het einde van zijn leven al op in de langetermijnverwachtingen voor Europa. Bill is nu nog een prille tropische storm, de tweede van het seizoen. Zusje Ana is amper enkele uren ouder, maar zij heeft moeite om op toeren te komen omdat ze zich in een te droge luchtmassa bevindt. Als Ana boven de Benedenwindse Eilanden terecht komt, zwakt ze verder af tot een tropische depressie.

Niet zo met Bill. Deze tropische storm voelt zich prima in zijn vel boven het warme zeewater en sterkt snel aan. Het National Hurricane Center verwacht dat Bill dinsdagavond orkaankracht bereikt en verder aanzwelt tot een flinke Categorie 3. Voorlopig ziet het er naar uit dat Bill een noordelijke koers zal varen en niet over bewoond gebied zal trekken.

Het Europese weermodel ECMWF heeft orkaan Bill ook al opgepikt en in de EC1600-run duikt de orkaan voor het eerst op in de Atlantisch-Europese verwachtingskaart van maandag 24 augustus (zie illustratie 1). De orkaan ligt dan boven de Atlantische Oceaan, aan de noordwestelijke flank van het hogedrukgebied van de Azoren. Daardoor wordt het tropische systeem naar het noordoosten gedwongen. Bill verliest boven het noordelijke en dus koudere zeewater zijn tropische eigenschappen en wordt opgenomen in een lagedruksysteem ten zuiden van Groenland (illustratie 2).

Het is bekend dat weermodellen het behoorlijk op hun heupen krijgen van dergelijke orkaanrestanten. Dat blijkt ook weer uit de EC1600-run. De zwelgpartij inspireert het weermodel om de Atlantische depressie daarna razendsnel te laten uitdiepen, zodat er op de termijn +240u een indrukwekkende stormdepressie te zien is, waar je best met een grote boog omheen vaart (illustratie 3).

Laat het duidelijk zijn: de ontwikkelingen die ECMWF hier schetst zijn nog uiterst onzeker en een volgende oplossing ziet er allicht heel anders uit. We zijn gewaarschuwd: de weerkaarten op de middellange en lange termijn worden de komende tijd nog een stuk onzekerder dan anders al het geval is.

Kent u Bill persoonlijk of heeft u beeldmateriaal van Bill? Kent u iemand die nog met Bill in de klas heeft gezeten? Neem dan contact met ons op via e-mail of via de reactie-mogelijkheid.

Zomer in Zweden

Sun, 09 Aug 2009 10:26:28 +0200

De voorbije veertien zomerdagen waren bijzonder aangenaam in Zweden: overdag rond de 22°C, geregeld zon, af en toe wat wolken en een enkele bui. Heerlijk voor wie, zoals ik, geen liefhebber is van tropische toestanden. Een vakantiebestemming die zeker voor herhaling vatbaar is!

Hieronder enkele sfeerbeelden uit Amot en Ockelbo, zo'n 250 kilometer ten noorden van Stockholm, een streek waar elanden en zelfs bruine beren nog door de bossen dwalen.

Live op Radio 2 Oost-Vlaanderen

Sat, 18 Jul 2009 22:58:28 +0200

Op vraag van Radio 2 Oost-Vlaanderen zal ik van maandag 20 juli tot en met donderdag 23 juli elke dag een live weerpraatje verzorgen van op de Gentse Feesten, tijdens het programma Avondpost. De twee vaste weermannen van Radio 2 Oost-Vlaanderen waren verhinderd, dus iemand moest het toch doen, nietwaar?

Te horen ergens tussen 17 en 17.20 uur. Op de radio, of via het internet met deze link: Radio 2 Oost-Vlaanderen webradio.

Een onschuldig stofdink

Sat, 11 Jul 2009 18:31:44 +0200

Klik hier

Uitzonderlijk sterk optreden van stofhoos op Werchter

Sun, 05 Jul 2009 00:40:48 +0200

Een stofhoos heeft vandaag (zaterdag) lelijk huis gehouden op het festivalterrein in Werchter. In de kop van het artikel op de website van Het Nieuwsblad is er sprake van een windhoos, maar dat klopt dus niet.

Een stofhoos (of in het Engels: dust devil) ontstaat als de ondergrond erg sterk wordt verhit, de lucht onstabiel is en er weinig wind staat. Stofhozen zijn dus het vaakst te zien in het voorjaar en in de zomer, boven zanderige oppervlakten. De zon warmt de zandgrond sterk op. Die warme lucht stijgt op. De lucht die verdwijnt, wordt langs de grond aangevuld met lucht uit de omgeving. Doordat de toestromende lucht op de ene plek meer wrijving ondervindt dan elders, kan de stijgende luchtkolom langzaam beginnen te roteren.

Als de verhitting een tijdje verdergaat, wordt de stijgbeweging uiteraard groter. De langzaam draaiende luchtkolom wordt uitgerokken, waardoor hij sneller gaat draaien, wegens de wet van het behoud van het impulsmoment. Hetzelfde fenomeen doet zich voor als een kunstschaatster een pirouette maakt. Ze gaat sneller ronddraaien als ze zich uitstrekt.

Het hele systeempje houdt nu zichzelf in stand: vanuit de omgeving wordt nieuwe hete lucht aangevoerd, die ervoor zorgt dat de luchtkolom sneller stijgt, waardoor de rotatie nog toeneemt, waardoor er meer lucht wordt aangezogen, enzovoort. Doordat de stijgende en roterende luchtkolom stof en vuilnis mee opzuigt, wordt hij zichtbaar. Daaraan dankt hij ook zijn naam "stofhoos". Door het samenspel van de rotatie en de wrijving langs het aardoppervlak, zal de stofhoos zich langzaam verplaatsen over de zandvlakte, zoals ook een draaiende tol langzaam over de vloer voortbeweegt.

Van zodra de stofhoos koelere lucht uit de omgeving opzuigt, bijvoorbeeld van over een weiland of een bos, valt het hele proces in duigen en zal de hoos binnen enkele seconden volledig verdwijnen. Het stof en vuilnis dwarrelt dan weer naar beneden.

Een platgetreden festivalterrein onder een brandende zon, is blijkbaar een uitstekende voedingsbodem voor een stevige stofhoos. Het is niet de eerste keer dat dergelijke manifestaties een dust devil op bezoek krijgen. Stofhozen veroorzaken zelden schade, maar de allersterkste exemplaren zijn te vergelijken met een zwakke tornado (voor de kenners: een EF0). Het gebeurt nog veel minder dat stofhozen voor gewonden zorgen. Wat dat betreft zorgde de stofhoos op Werchter '09 echt wel voor een uitzonderlijk sterk optreden.

Festivalgangers hebben onderstaand filmpje van de stofhoos gepost op YouTube: